Tijdschrift: Getuigen. Tussen geschiedenis en herinnering

Een nieuwe bladzijde voor Getuigen. Tussen geschiedenis en herinnering

Sinds meer dan 25 jaar geeft de Brusselse Stichting Auschwitz om de vier maanden haar tijdschrift uit, Getuigen. Tussen geschiedenis en herinnering. In die tijd heeft het blad steeds ingezet op actuele debatten over geschiedenis en herinnering, en telkens werd daarbij over disciplinaire grenzen heen gewerkt.

Vandaag merken we dat de thema’s die we al jarenlang aanboren, vragen oproepen die verder reiken dan het domein waarbinnen ze traditioneel worden bestudeerd. Of het nu gaat om herdenkingsplechtigheden, tentoonstellingen, musea, dark tourism, herinneringseducatie, romans, film, toneel of universitaire congressen: herinnering en getuigenis zijn nadrukkelijk aanwezig in onze samenleving. De termen die ermee zijn verbonden (trauma, nunca más, grijze zone, exil, apartheid, Auschwitz…), zijn deel gaan uitmaken van ons cultureel erfgoed en onze culturele beleving. Ze zijn binnengedrongen in het dagelijks taalgebruik en hebben hun stempel gedrukt op onze perceptie van de wereld die ons omringt.

Dat is meteen de reden waarom Getuigen in een nieuw kleedje steekt. Het tijdschrift wijkt geenszins af van haar oorspronkelijke project, maar krijgt een nieuwe impuls om een alternatieve – kritische – blik te kunnen ontwikkelen op de problematiek. Voortaan is het een uniek hybride blad, met zowel een academisch als een cultureel gedeelte. Elk nummer bestaat uit een aantal vaste onderdelen: in het midden bevindt zich een academische sectie met een thematisch dossier en varia; daarrond verschijnen culturele rubrieken en recensies van actuele publicaties of evenementen, een portfolio en een herinneringslabo. Het tijdschrift heeft dan ook de ambitie om een kritisch laboratorium te zijn waarbinnen gemeenplaatsen en clichés over herinnering en getuigenis aan de kaak worden gesteld.

Een andere grote uitdaging bestaat erin om het tijdschrift voortaan in een dubbele oplage uit te brengen: een Franstalige en een Nederlandstalige, telkens met een reeks artikelen in het Engels. Met deze meertalige maar ook multiculturele aanpak willen we een breder publiek aanspreken. We weten bovendien dat concepten en thema’s rond herinnering en getuigenis vaak gaan ‘reizen’ en zo nieuwe betekenissen krijgen. Ook hier wil het tijdschrift een experimentele ruimte creëren waarbinnen deze onderwerpen vanuit verschillende perspectieven belicht kunnen worden. Voor dit project heeft de Stichting Auschwitz in de Kazerne Dossin een ideale partner gevonden.

Wenst u zich een bijdrage te leveren of heeft u een vraag over Getuigen? Contact Anneleen Spiessens.

Abonneer u hier of bestel een exemplaar!

 

Pas verschenen: nr. 123 (oktober 2016): Translating Memory

 

getuigen 123

 

Presentation of the dossier: What is the relationship between testimony, defined as a more or less ritualized firstperson account of political violence, and translation? Correspondingly, how does the translator position herself towards the witness? Can the translator be, or become, a witness? How, when and why are testimonies translated? Which linguistic and discursive strategies do translators resort to when faced with ethically challenging texts? Which role do they play exactly in the transmission of the historical knowledge, cultural values or social critique conveyed by the testimony? Does translation weaken or rather reinforce the relevance and impact of the original statement? How important is translation in literary, political and institutional settings? Do these specific settings determine translation practice in significant ways? To which extent can subsequent processes of transcription, editing, translation and archiving affect the source text? And how accurate are the boundaries we draw to distinguish witnessing from translating, documentary from literary testimony, the original from its translation? These are the main questions we intend to explore in our dossier.

 

Inhoudsopgave

 

 

 

Nr. 122 (april 2016): Revisionisme en negationisme

 

getuigen 122

 

In de strikte betekenis van het woord is negationisme ‘de doctrine die de realiteit van de genocide door de nazi's op de Joden ontkent, meer bepaald het bestaan van de gaskamers’ (Larousse online). Bij uitbreiding slaat het begrip ook op de ontkenning van andere genocides en misdaden tegen de mensheid. De literatuur over het negationisme is omvangrijk: in veel landen zijn er zowel studies over het negationisme zelf als biografieën van negationisten. De argumentatieve en retorische strategieën van de negationisten zijn in het lang en het breed blootgelegd en websites ontmaskeren systematisch hun drogredenen. Er bestaat dus al behoorlijk wat betrouwbare informatie over het fenomeen. Toch is het om diverse redenen noodzakelijk erop te blijven terugkomen.

 

Inhoudsopgave en samenvattingen

 

 

Nr. 121 (oktober 2015): Extreem geweld op/in scène

 

getuigen 121

 

Extreem geweld schuwt het beeld niet. Het spat van het scherm. Surft van het ene medium naar het andere, van de ene stijl naar de andere – reportages, documentaires, fictie, allerlei kunstvormen. Theater houdt zich afzijdig van die gretige klopjacht, hoewel ook hier het thema steeds terugkeert. Maar op een andere manier. Al van bij zijn ontstaan onderzoekt theater de voorstelling van geweld, maar het wist op haast miraculeuze wijze te ontsnappen aan de vaak steriele polemiek rond het verbod (of niet)… op de representatie van de Holocaust. De ‘theatrale’ benadering van extreem geweld getuigt vandaag dan ook van een verfrissende jeugdigheid en een onvermoeibaar streven naar de juiste verhouding tussen ethiek en esthetiek.

 

 

Inhoudsopgave en samenvattingen

 

 

Nr. 120 (april 2015): Welke toekomst voor de herinnering aan de Armeense genocide? (202 p.)

 

getuigen 120

 

De Armeense genocide van 1915 vormt vandaag nog steeds het onderwerp van vele debatten en controverses. De geschiedenis geeft aanleiding tot intentieverklaringen, inzet en verzet, en zelfs ontkenning. Toch worden steeds openlijker banden gesmeed, bruggen gebouwd en gesprekken gevoerd tussen de Armeense en Turkse gemeenschap. Is verzoening mogelijk?

 

 

Inhoudsopgave en samenvattingen

 

 

Nr. 119 (december 2014): 70 jaar geleden: Auschwitz. Terugblik op Primo Levi (210 p.)

 

getuigen 119

 

27 januari 1945. Zeventig jaar geleden wandelden de eerste soldaten van het Rode Leger Auschwitz binnen. Men zou kunnen zeggen dat het kamp toen werd ‘bevrijd’, hoewel Auschwitz, en geen enkel ander nazikamp, ooit een prioriteit vormden voor de Geallieerden. Primo Levi was een van de weinige overlevenden die zich wisten te verbergen en zo ontsnapten aan de gedwongen evacuaties. Jood, gedeporteerde, chemicus, getuige, schrijver: we blikken terug op deze complexe figuur, op zijn evolutie tot wat hij zelf een ‘professionele overlevende’ noemde, op zijn oeuvre. En op de betekenis die hij aan de woorden ‘verzet’ en ‘engagement’ gaf.

 

 

Inhoudsopgave en samenvattingen

 

Nr. 118 (september 2014): In naam van de slachtoffers – Dictatuur en staatsterreur in Argentinië, Chili en Uruguay (210 p.)

 

118 nl

 

Tussen 1970 en 1990 kennen Argentinië, Chili en Uruguay een bijzonder gewelddadige periode van dictatuur en staatsterreur. Het proces van democratisch herstel in de jaren daarna gaat onvermijdelijk gepaard met de constructie van verhalen en herinneringen die het verleden vormgeven. De figuur van het slachtoffer staat centraal in dit proces, en wordt kritisch geanalyseerd in de teksten die Claudia Feld, Luciana Messina en Nadia Tahir hebben verzameld.

 

 

Inhoudsopgave en samenvattingen

 

 

 

Vorige nummers:

 

temoigner 117Nr. 117 (maart 2013): Amis? Ennemis? Relations entre mémoires [Vriend of vijand? Hoe herinneringen zich tot elkaar verhouden]


Er werd al veel gesproken en geschreven over groepsherinnering, waarbij onderlinge relaties tussen herinneringen en hun geschiedenis vaak worden beschreven in termen van conflict, ‘oorlog’, concurrentie. Zo ontstonden krachtige clichés, een soort van algemeen aanvaarde doxa over het collectieve en culturele geheugen. Met dit dossier willen we een kritische analyse bieden van deze concepten en deze doxa. We onderzoeken met name de opkomst, de samenstelling en de onderlinge verbanden tussen verschillende herinneringen rond de grote gewelddadige periodes van de 20e eeuw. Welke relaties zijn mogelijk tussen deze herinneringen, die zich misschien niet op dezelfde gebeurtenis enten maar wel degelijk een aantal kenmerken en thema’s delen?


Lees hier de inhoudsopgave en samenvattingen

 

 

temoigner 116Nr. 116 (september 2013): Herdenkingsreizen

 

Moeten we bang zijn van het fenomeen ‘herinneringstoerisme’? Of moeten we leren leven met die realiteit? Valt elke bezoeker, in groep of individueel, voortaan onder de categorie van ‘toerist’? Of is die categorie een intellectuele simplificatie die ver afstaat van wat men tijdens zo’n bezoek ervaart? We moeten de vraag ietwat anders formuleren wanneer we kijken naar de begeleide reizen die voor jongeren worden georganiseerd, voornamelijk door leerkrachten. In dit dossier geven we het woord aan historici en pedagogen die ervaring hebben met herinneringsreizen.

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

temoigner 115Nr. 115 (maart 2013): Het gedeelde verleden van Spanje

 

In dit nummer trachten we inzicht te krijgen in de veelsoortige identiteiten en relaties tussen herinneringen en representatievormen in het hedendaagse Spanje. Het is vandaag van essentieel belang om een nieuw licht te werpen op de gelaagde herinnering aan de burgeroorlog, de ballingschap en de repressie onder Franco. Verder herbekijken we de manier waarop andere herinneringen, zoals die aan de Shoah, werden ontvangen en geïntegreerd. In het bijzonder richten we onze aandacht op de spanningen – soms antagonistisch, soms productief – die bestaan tussen officiële evenementen, acties van verenigingen en artistieke initiatieven.

Lees hier het integrale nummer

 

 

 temoigner_114nr. 114 (december 2012): Herinneringsplaatsen

 

Herdenkingsplaatsen vormen het tastbare spoor van de Europese herinnering en geschiedenis van de twintigste eeuw. Maar hoe zien zij er vandaag uit? Sinds tien of vijftien jaar zijn de criteria voor het tentoonstellen en het bewaren van de sites vaak grondig veranderd, net zoals de nieuwe ontwikkelingen in het historisch onderzoek onze visie en interpretatie van het verleden hebben veranderd. Ondertussen zijn het niet meer zozeer de getuigen, maar eerder professionele historici, die de geschiedenis schrijven. Toch is dat niet de enige oorzaak van de evolutie in het domein: men is zich meer bewust geworden van het belang van overdracht en herinneringseducatie, en bovendien heeft de archeologie het historisch onderzoek veel bijgebracht. We hebben de ideologische sluier van ons afgeworpen die zo bepalend is geweest voor onze opvatting van de permanente tentoonstellingen, de bewaring van de sites en de organisatie van de bezoeken. Kunnen we stellen dat een nieuw tijdperk is aangebroken in de herinneringsoverdracht? Hiermee zetten we in elk geval voluit in op zowel het heden als de toekomst.

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

temoigner_113nr. 113 (september 2012): De taboes van de Duitse geschiedenis

 

De meest pijnlijke en ambivalente periodes uit de twintigste-eeuwse Duitse geschiedenis worden gekenmerkt door talrijke taboes die in literatuur, fotografie en film opduiken in de vorm van een ‘terugkeer van het onderdrukte’. De artikels in dit dossier behandelen enerzijds de problematiek van het antisemitisme en de houding van de Duitssprekende bevolkingen tegenover de Shoah. Anderzijds onderzoeken ze hoe mensen het geweld ondergingen van de bombardementen, de vlucht voor het Rode Leger en de massale verkrachtingen.

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

temoigner-112nr. 112 (juni 2012): De kinderen van de Spaanse burgeroorlog. Ervaringen en culturele voorstellingen

 

Dit dossier is gewijd aan de ervaringen en culturele voorstellingen van kinderen tijdens de Spaanse burgeroorlog. We confronteren de ervaring van de kinderen – een ervaring die op vele manieren uitdrukking kreeg tijdens en na het conflict – met de voorstellingen die volwassenen van diezelfde kinderen maakten. Zo hopen we inzicht te krijgen in een conflict dat een bevolking, die samenleefde op eenzelfde grondgebied, volledig wist te verscheuren.

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

temoigner-111nr. 111 (december 2011): Gevaarlijk spel tussen kunst en propaganda

 

Politieke instellingen (politieke partijen en regeringen) gebruiken de media om zichzelf in de kijker te werken, om een reputatie op te bouwen en het publiek te overtuigen van hun boodschap. Voor autoritaire besturen vormen de media een middel om hun heerschappij te verstevigen. Hoe hebben kunstenaars in het verleden kunnen meewerken aan propaganda, waarvan het utiliteitsstreven nochtans haaks staat op de doelstellingen die men traditioneel aan kunst verbindt? Hebben zij hun intrinsiek artistieke project verloochend, of hebben ze het zelf bewust vervormd?

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

temoigner-110nr. 110 (oktober 2011): Volksverhuizing, deportatie, ballingschap


Criminele groeperingen en staten gebruiken volksverhuizingen om bepaalde bevolkingsgroepen te isoleren of uit de weg te ruimen. Niet alleen worden hun mensenrechten geschonden, deze groepen verdwijnen ook uit de publieke ruimte, verliezen hun houvast en hun sociaal netwerk. Ze worden dan ook makkelijk het slachtoffer van dwangmaatregelen (uitzetting uit hun territorium, dwangarbeid…) of geweld (hongersnood, slachtpartijen, genocide…). Sinds de Eerste Wereldoorlog is dit fenomeen wereldwijd alleen maar toegenomen en kreeg het ook een ‘memoriële’ dimensie: er ontstond een herinnering rond de verhuizingen, waarvan we vandaag de sporen terugvinden in literatuur, tentoonstellingen en musea. Met dit dossier willen we juist de aandacht vestigen op die dubbele beweging, historisch en memorieel.

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

temoigner-109nr. 109 (maart 2011): Twintigste-eeuwse oorlogen en genociden in het stripverhaal

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

 

 

 

 

 

temoigner-108nr. 108 (juli-september 2010): Geschiedenis en documentaire

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

 

 

 

 

 

temoigner-107nr. 107 (april-juni 2010): De bekentenis


Lees hier het integrale nummer

 

 

 

 

 

 

 

temoigner-106nr. 106 (januari-maart 2010): Valse getuigen

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

 

 

 

 

 

temoigner-105nr. 105 (oktober-december 2009): Charlotte Delbo

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

 

 

 

 

 

temoigner-104nr. 104 (juli-september 2009): Nogmaals antifascisme. Geschiedenis, ideologie, gedachtenis

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

 

 

 

 

 

temoigner-103nr. 103 (april-juni 2009): Nazimisdaden en genociden op het scherm

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

 

 

 

 

 

temoigner-102nr. 102 (januari-maart 2009): De representatie van politieke misdadigers. Kunst, film, theater, literatuur, media


Lees hier het integrale nummer

 

 

 

 

 

 

 

temoigner-101nr. 101 (oktober-december 2008): Welke pedagogie, voor welke herinnering(en)?

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

 

 

 

 

 

temoigner-100nr. 100 (juli-september 2008): De kwestie van de 'beul'

 

Lees hier het integrale nummer

 

 

 

 

 

 

 

Contact:

Stichting Auschwitz / vzw Auschwitz in Gedachtenis (Brussel)
Tel: +32 (0)2 512 79 98
Fax: +32 (0)2 512 58 84
E-mail

 

Éditions Kimé (Paris)
+33 (0)1 42 21 30 72
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

Verspreiding: Les Belles Lettres

 

Eindredacteur: Henri Goldberg

Hoofd van de redactie: Philippe Mesnard

Redactiemedewerkers: Anneleen Spiessens en Nathalie Peeters

 

Redactiecomité:
Frédéric Crahay (België); Nathalie Filloux (Frankrijk); Janos Frühling (België); Isabelle Galichon (Frankrijk); Luba Jurgenson (Frankrijk); Herman Van Goethem (België); Meïr Waintrater (Frankrijk).

 

Wetenschappelijk comité:
Marnix Beyen (België); Sonia Combe (Frankrijk); Bernard Dan (België); Emmanuelle Danblon (België); Wim De Vos (België); Carola Hähnel (Duitsland); Fransiska Louwagie (België); Carlo Saletti (Italië); Frediano Sessi (Italië); Régine Waintrater (Frankrijk).

Additional information